Het management heeft nu een nieuw dieptepunt bereikt door zelfs een aanmoedigend en hart-onder-de-riemstekend artikel over een collega en lotgenoot waarbij kanker is vastgesteld, niet in het personeelsblad te plaatsen. Voor Arend de laatste druppel.

 Steun hem, zijn collega’s en medepatiënten door een bericht achter te laten op zijn eigen website en/of laat op deze site een bericht achter voor het management dat dit spijkerharde, ijskoude en mensonterende beleid voert. Ik zal er als machinist – desnoods ex-machinist – persoonlijk voor zorgen dat de steunbetuigingen afgeleverd worden bij de verantwoordelijke managers. Of ‘anonieme censuur’ zoals Kees van Kooten het noemt.

 Rehabiliteer Arend. Sta op tegen onderdrukking van het personeel en eis het toestaan van eerlijke berichtgeving vanaf de werkvloer. ‘Openheid en Transparantie’ is tenslotte het motto van de directievoorzitter NS-Reizigers.

Klik hier om naar Arends eigen website te gaan.

Klik hier om een steunbetuiging en/of reactie richting de directie te geven.

Artikel 7 van de Nederlandse Grondwet luidt:
1. Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
2. De wet stelt regels omtrent radio en televisie. Er is geen voorafgaand toezicht op de inhoud van een radio- of televisie-uitzending.
3. Voor het openbaren van gedachten of gevoelens door andere dan in de voorgaande leden genoemde middelen heeft niemand voorafgaand verlof nodig wegens de inhoud daarvan, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. De wet kan het geven van vertoningen toegankelijk voor personen jonger dan zestien jaar regelen ter bescherming van de goede zeden.
4. De voorgaande leden zijn niet van toepassing op het maken van handelsreclame.
Een columnist verbieden openlijk een andere mening te hebben dan management of directie, is censuur.

Dieptepunt van service in Eindhoven vond ik vorig jaar – en nu nog – het afsluiten van de liften voor reizigers en rijdend personeel. Bejaarden met een rollator in de kou laten staan, dat botst met ieder gevoel voor dienstverlening, dat stuit elke conducteur en machinist tegen de borst. Het enige concrete dat er tot nu toe aan de situatie gedaan is, is dat er over is vergaderd. De liften zijn nog steeds gesloten. Volgens het management op last van de brandweer. In augustus 2011 heb ik er een column over geschreven. Helaas was de deadline toen naar voren geschoven en kon die niet meer in het septembernummer geplaatst worden. Het zou nu oktober 2011 worden, in ieder geval had ik de bevestiging dat de tekst goedgekeurd was. Toen het oktobernummer echter uitkwam, bleek de helft per ongeluk vervangen door pagina’s van Zeeland. Omdat er nog steeds niets aan de situatie met de liften verbeterd is, hier alsnog de bewuste column. Met schriftelijke goedkeuring!

The Good, The Bad and The Ugly

Good, bad, ugly

Ik ben geen liefhebber van westerns en van spaghetti raak ik de draad kwijt. De combinatie is echter wonderschoon. De muziek van Ennio Morricone in The Good, The Bad & The Ugly is een oervorm van communicatie. Een stem schalt over de vlakte: aïaïai. Uit de heuvels komt de echo: wahwahwah. Simpel en doeltreffend. Aïaïai, belt de machinist en wahwah komt het sein veilig. Aïaïai, vraagt de conducteur, zijn teammanager heeft de wahwah zelfs al voor hem gestrikt.

 Helaas, de aïaïai wordt niet meer gehoord en de wahwah is meestal het antwoord op een vraag die niemand gesteld heeft. Dat hebben we de afgelopen winter aan onze haperende communicatie gemerkt. Met berichten op iNSite over een medewerkerspanel en de beoogde ‘open’ uitstraling van NS, lijkt daar dit jaar verandering in te komen. Openheid en naar elkaar luisteren. The Good en The Bad deze winter eensgezind op de trein?

 Sergio Leone waarschuwt echter voor bedrog. Hoe lelijk The Ugly is, ondervond ik begin augustus. Een hoogbejaarde vrouw die zwaar op een rollator steunde, vroeg mij haar de trap af te dragen. Haar stoptrein vertrok plotseling van een ander spoor en er was geen tijd meer een servicemedewerker te bellen. Ik voelde me machteloos. Maar met een vrouw van negentig de trap af en op te rennen, vond ik onmenselijk en respectloos. Een groene jas, wanhopig heen en weer bewegend boven de trap, was het laatste dat ik van de vrouw zag.

 Waarom moest ik deze vrouw een uur laten wachten? Enkel omdat één of meerdere personen uit het management – NS of brandweer die de afsluiting van de liften bevolen schijnt te hebben – mij niet in staat achten bewust te kiezen tussen lift en trap? Ik hoop dat het niet tekenend is voor de mate van vertrouwen in het personeel, maar door dit voorval vrees ik de eerste sneeuwvlok.

Steun columnist Arend en zijn collega met een berichtje.

Anton Philips

Het lijkt me onwaarschijnlijk, maar een soort jeugdigheid straalt hij wel uit. Bij het bankje waarop een bekende dakloze zwijgend zit te tekenen, blijft hij even staan. Hij kijkt naar het papier, dan naar het voorwerp dat vereeuwigd wordt en weer terug naar het papier, dat door het heen en weer bewegen van een stukje houtskool steeds minder wit vertoont. Hij knikt als teken dat het zijn instemming kan verdragen en wil verder lopen.

Een strak gespannen lijn houdt hem tegen. Hij laat de riem wat vieren en wacht geduldig tot zijn hond de tekening ook bekeken heeft. Het beestje is in hondenjaren waarschijnlijk net zo bejaard als zijn baasje, want ze kennen elkaars gebaren door en door. Het vuilnisbakje kijkt overdreven van papier naar spoorbrug en terug, blaft een keer geluidloos en springt van het bankje af. Als onafscheidelijke kompanen trekken ze verder richting station. Het is onmogelijk te bepalen wie het eerst links kijkt en wie het eerst rechts. Als de man en zijn maat tegelijk een wegvluchtende wilde kat spotten, kijken ze elkaar even aan.

Op enkele tientallen meters van de schuifdeuren, trekt een klein groepje jongeren hun beider aandacht. Gefascineerd kijken ze naar de vingervlugge bewegingen van de jeugd op virtuele toetsenborden van hun smartphones en iPads. Als een jongeman het tweetal in de gaten kijkt, wenden beiden snel hun hoofd af en lopen verder. Man noch hond zijn echter gemakkelijk van hun stuk te brengen.

Hij haalt een metalen doosje uit het borstzakje van zijn blouse en begint er driftig op te tikken. Terwijl de hond met zijn kop schudt alsof hij wil zeggen: zie je wat die ouwe allemaal nog kan, kijkt de jeugd een beetje overbluft toe. Is dat nou een telefoon of de nieuwste tablet? Mooi ding in ieder geval. De jongeren zwaaien hem met hun mobieltjes toe, de man doet hetzelfde met zijn doosje. De hond maakt een klein sprongetje, maar houdt zijn baasje nauwlettend in de gaten. Telkens als dat blik tevoorschijn gehaald wordt, bestaat de kans dat er iets mis gaat.

Het is een oud bewaarblik voor kleine sigaartjes. Op de deksel zijn in prachtige Gotische letters zijn initialen aangebracht. Daaronder, in veel kleiner formaat, die van de schenker van het cadeau. De laatste letter van de gever komt overeen met de laatste letter van degene aan wie het geschonken is. Hoewel de man al jaren niet meer rookt, draagt hij het blik dag en nacht bij zich. Tot tegenzin van zijn vrouw die het ding het liefst bij het oud ijzer zag. Hij heeft haar nooit verteld dat hij een foto onder in het blik heeft geplakt. Een foto die hij niet kan bekijken zonder tranen in zijn ogen te krijgen en de radeloosheid kans te geven hem de controle over zijn benen te ontnemen.

Heel soms, als hij de herinneringen echt niet meer verdragen en het veel te hete dekbed hem verstikt, sluipt hij weleens stiekem naar zijn werkplaats. Aan de wand in het schuurtje hangt een kastje vol spijkers en schroeven. Het laatje waarop tien millimeter staalnagels staat geschreven, bevat zijn geheime voorraad sigaartjes. Meestal heeft hij er twee nodig om te kalmeren. De hond laat uit eerbied zijn kop een beetje hangen, maar staat klaar om bij het geringste teken van fysieke instabiliteit van zijn baas, direct één, één, twee te blaffen. Met vochtigrode ogen van de vrijgekomen emotie kruipen beiden tegen het ochtendgloren terug in bed. Goddank is zijn vrouw een zware slaper en is de hond een overtuigend toneelspeler.

Een beetje bedrukt bereikt het tweetal de schuifdeuren naar de stationshal. Daar worden ze opgewacht door een stevige vrouw, leunend op een rollator.
‘Ik sta hier al vijf minuten te wachten, waar blijf je nou. Zeker weer naar die kleintjes staan kijken. Ik moet ook altijd op je letten. Schiet maar op dat we niet te laat komen.’
Haar stem krast. De man mompelt iets onverstaanbaars terug. De hond zorgt er goed voor altijd iets of iemand tussen hem en het vrouwtje in te hebben als bescherming.

Ik kijk ze even na en zie de man dan zijn portemonnee trekken om treinkaartjes te kopen. Denk goed na, dit zijn de spoorwensdagen, slis ik tussen mijn tanden door naar man en hond. Je vrouw heeft nog niet in de gaten dat er op dit station geen liften beschikbaar zijn, waar wacht je nog op? De hond draait zich naar mij om en kijkt me indringend aan. Ik draai me om en loop naar de auto.

Gearchiveerd onder:Cultuur, Leven en dood, Opvallend, Spoorwegen Tagged: aandacht, anton, bejaarde, dood, eindhoven, herinnering, hond, jeugd, jongeren, lift, machinist, ns, onafscheidelijk, oude man, philips, rollator, ruimte, sigaar, sigarenblik, standbeeld, station, stationsplein, treinkaartje, zoon ]]> http://spoormachinist.com/2012/05/23/sigaar/feed/ 0 Sigaar blad met schaduw spoormachinist Anton_Philips_standbeeld Sigaar Van Abbe http://spoormachinist.com/2012/05/20/treinenhoop/ http://spoormachinist.com/2012/05/20/treinenhoop/#comments Sun, 20 May 2012 21:41:26 +0000 spoormachinist http://spoormachinist.com/?p=570 Lees verder →]]> Zolang er treinen rijden, is er hoop. De stem met het Vlaamse accent declameert het bijna. Zolang er treinen rijden, is er hoop. Hij wist het zojuist nog zeker. Zolang er treinen rijden is er hoop! Dan zachter: zolang er treinen rijden, is er hoop. Is er hoop. Het klinkt nog net niet vragend, maar de spreker is lang niet meer zo zeker van zijn zaak als toen hij vanmorgen opstand. Zolang er treinen rijden. Hij durft de oude vrouw nu niet meer in de ogen te kijken. Hij haalt zijn schouders op en sluit het hek. Een grote sleutel draait piepend door het slot. Hoop is vervlogen. De perkamenten huid van de plots bejaarde moeder, breekt en valt in scherven op de stenen vloer. Zolang er treinen rijden, is er hoop. Maar vandaag rijdt er niets meer.

Witte rook

Zaterdag 21 april, reed ik de stoptrein van Eindhoven naar Roosendaal en terug. Een ongebruikelijke route, allereerst vanwege werkzaamheden. Geplande werkzaamheden. Maar er hing nog iets anders in de lucht, iets drukkends. Een aankondiging van het lot. Of het iets goeds of iets kwaads was, kon zelfs de hemel niet voorspellen. De lucht kleurde van helblauw naar inktzwart en weer terug. Uit angst verstopte een SLT zich in Breda achter een betonnen muurtje. De schoorsteen van een fabriek nabij Etten-Leur braakte eerst witte wolken uit, later op de avond zwarte. Net voor middernacht kleurde de rook weer maagdelijk wit, alsof de schoorsteen de volgende ochtend een afspraakje had met de zon, waarbij alles uit het verleden was vergeven en vergeten. Of de fabriek had zich bekeerd tot een heidens geloof en net een nieuwe paus gekozen. Tot een ontlading was het echter nog niet gekomen.

Uit angst verstopte SLT

Zwarte rook

Rond half acht ’s avonds, stapte ik in Eindhoven uit de cabine. Ik had een klein half uur de tijd alvorens ik de intercity naar Venlo mocht rijden. Terwijl ik naar de trap liep om in de stationshal een broodje te gaan kopen, fluisterde een dame op leeftijd: ‘Erg hè. Sterkte hoor, voor jullie allemaal.’
Ik keek maar een beetje bedrukt mee en fluisterde iets van ‘Dank u wel,’ maar ik wist beslist niet waar de vrouw het over had. Toen viel het me op dat meer mensen om me heen naar iets op zoek waren of peinzend naar de informatieschermen keken. Ik besloot eerst naar het personeelsverblijf te lopen om binnen WIFI-bereik te komen en de laatste informatie op te halen.

Witte rook 2

Ruim voordat ik daar was, kreeg mijn mobieltje een epileptische aanval. Heftig meetrillend maakte ik verbinding met de onbekende beller, waarmee de aanval abrupt ophield. Mijn moeder. Heel ongebruikelijk, want die belt tijdens werktijd alleen als het absoluut niet anders kan.
‘Jij zat toch niet in die trein hè?’ klinkt het enigszins verontrust.
‘Welke trein bedoel je?’
‘Nou, die tegen elkaar gebotst zijn. Die twee treinen bij Amsterdam. Ik zie het net op het journaal.’
‘Ik weet van niets, hoe laat is dat gebeurd dan?’
‘Een uurtje geleden of zo, maar dat zou jij toch zeker moeten weten?’

Storing Railpocket

Ja, ik zou het moeten weten. Daar hadden we begin dit jaar nieuwe handcomputers voor gekregen. Maar toen ik op mijn Railpocket keek, kreeg ik slechts de mededeling dat er vanwege een storing geen informatie opgehaald kon worden over de treinbotsing in Amsterdam. Ik moest het dus weer moeten hebben van de reiziger met mobiel internet. Zelfs op grote stations is er voor het personeel geen internet beschikbaar. En dat terwijl informatie aan reizigers al jarenlang hoog op de agenda staat. Het rijdend personeel wordt er tenminste regelmatig door het management op aangesproken. Ik kon de rest van de avond dus niets anders doen dan stukjes uit het telefoonboek omroepen om aan de eisen van IBO – Informatie Bij Ongeregeldheden – te voldoen. Pas de volgende ochtend vroeg las ik thuis iets over de ramp en het hoge aantal zwaargewonden, waarvan er één het niet meer na mocht vertellen.

 De oude vrouw staat gebroken buiten de hekken van het station. Ze had gehoopt haar zoon te vinden, desnoods gewond. Maar wat ze vandaag te zien kreeg, daar was niets menselijks meer van te maken. Rammelende skeletten waar een hond nog geen stukje vlees meer aan kon vinden. Wandelende lijken die nietsziend, op commando een lijn volgden, of die nu naar een feestelijk gedekte tafel of een brandende oven leidde. De moeder weet dat haar zoon nooit uit de kampen terug zal keren, of hij het overleefd heeft of niet. Stof zijt gij. Ze voelt haar lichaam in minuscule deeltjes uiteen vallen, slechts de onzekerheid houdt er nog enige vorm in. Tot stof zal zij wederkeren, verwaaien in de wind, maar pas als ze haar zoon gevonden heeft.
 De stationschef kijkt haar even aan, wil iets zeggen, bedenkt zich en draait zich om. Aarzelend loopt hij een paar meter bij haar vandaan, staat dan enkele tellen besluiteloos stil en keert zich ten slotte toch naar de lethargisch wachtende.
 ‘Ach mevrouw, als het vandaag niet is, kan het morgen ook nog. Of overmorgen. Zolang er treinen rijden, is er hoop.’

 Zondag 22 april was ik net vertrokken richting Weert, toen mijn telefoon begon te dansen en zingen. Bizar, het was opnieuw mijn moeder. Eén ramp in een weekeinde was zeker niet voldoende. Snikkend vertelde ze me dat mijn peetoom zojuist plotseling overleden was. Ik kreeg klamme handen van de tranen in haar ogen.
Had mijn moeder dan zo’n speciale band met mijn oom? Nee, het zal eerder de herinnering aan mijn overleden vader zijn geweest, die haar zo van haar stuk bracht. Beide mannen waren op gelijke wijze naar hun einde gekropen. Eerst volhouden dat er niets aan de hand was, terwijl ze voor iedereen zichtbaar vochten voor iedere molecuul zuurstof in hun longen, om vervolgens alle adviezen in de wind te slaan en zelf te bepalen welke behandeling ze nodig hadden. Mijn peetoom had daarbij het geluk dat hij geneeskunde in zijn pakket had, waardoor hij allerlei alternatieve cocktails samen kon stellen. Mijn vader leefde als oud-PTT-ambtenaar jaren langer dan voorspeld door zijn nauwkeurig gedoseerde inname van whisky-cola.

 Meer voor mijn moeder dan voor mijn overleden oom, wilde ik zo snel mogelijk naar huis, maar ik kon niet anders dan eerst mijn slagje Weert afmaken. Een ritje dat in Eindhoven begonnen was in de warme zon, waardoor de regen aanvankelijk nog van de trein dampte. De slagregen die volgde was niet van plan snel te verdampen en vormde grote plassen op de velden en paden naast het spoor. Een wijdvertakte bliksemflits, gevolgd door één enkele donderklap, deed vermoeden dat dit pas het begin was van een razende storm, maar iemand die boven de elementen verheven was besloot dat het anders zou gaan.

 Onder het licht van een kamerlamp, spelen vier strijkers een beroemd werk van Haydn. Die sieben letzten Worte unseres Erlösers am Kreuze. Muziek die speciaal gecomponeerd is voor uitvoering op Goede Vrijdag. Tussen de delen door houdt de geestelijke een korte meditatie over één van die zeven zinnen. Vrouw, zie daar uw zoon. Voorwaar, ik zeg u, heden nog zult gij bij me zijn in ’t paradijs.
 De vergeefs wachtende Joodse vrouw wordt schilfertje na schilfertje door de wind meegevoerd. Zo wordt ze stukje bij beetje opgenomen in de cyclus der tijden. Ooit zal ze daar versmelten met de stofdeeltjes van haar zoon, stof dat door de heet gestookte ovens van de vernietigingskampen aan Aeolus is toevertrouwd.

Dimitri Verhulst (met haast)

Dan worden de zwarte doeken voor de ramen weggehaald. Het binnenstromende licht verblindt de toeschouwers meer dan de duisternis ervoor. De in het zwart geklede geestelijke komt van zijn kansel. Het blijkt de Belgische schrijver Dimitri Verhulst te zijn, ik dacht zijn stem al te herkennen. De vier musici vormen samen het Ensor Strijkkwartet. Kenners beweren dat de schrijver de laatste woorden van de Verlosser van hun religieuze context heeft ontdaan, maar niets is minder waar. Kenners zijn per definitie niet te vertrouwen, geloof in wat je eigen hart je vertelt. Verhulst heeft de uitgewerkte woorden uit bijna vergeten teksten juist van nieuwe kracht voorzien. Ze zijn nu weer net zo geladen als toen ze tweeduizend jaar geleden voor het eerst gesproken werden. Als je het vergeven tenminste niet meetelt. Zolang de treinen rijden…

 … is er hoop. Of het de donder of de bliksem is geweest, daarop heb ik geen antwoord. Ik weet alleen wat ik zie. De dreigende lucht blijft rechts van mij hangen, links verzamelen de waterdruppeltjes zich buiten mijn zicht om een omgekeerde schaduwvoorstelling te geven. Aan de horizon van het blauw duikt als uit het niets een bergketen op. Ik herken de vormen van het Silbertal.
Als twaalfjarige, voor het eerst op ski’s, ging ik daar op volle snelheid, recht de bergwand af. Stoppen voor obstakels was onmogelijk want ik wist niet hoe ik moest remmen, maar het voelde heerlijk. De vrijheid wapperde aan alle kanten door mijn – toch winddichte – jas. Van boven zag de donkere wolk waar ik op af vloog er dreigend en gevaarlijk uit. Maar ook dat deerde me niet. De sneeuw prikte in mijn ogen, maar die deed ik gewoon dicht. Het gevoel bleef hetzelfde. Het was alleen jammer dat die vervelende Oostenrijkers op precies dezelfde helling ook wegen hadden aangelegd. Weliswaar geen brede snelweg, maar ook de weerstand van een weggetje waar twee auto’s elkaar nauwelijks konden passeren bleek voldoende om de vaart uit mijn ski’s te halen en ze zelfs tot stoppen te dwingen. Mij was niets verteld. Ik was van plan de weg gewoon over te glijden en via het besneeuwde graslandschap aan de overkant verder af te dalen. Dat lukte me nog ook. Alles ging goed tot ik ontdekte dat mijn ski’s niet meer onder mijn schoenen zaten en ik de afdaling voortzette op mijn onnatuurlijk opgevouwen rechter onderbeen.
Gelukkig was mijn peetoom snel op de rampplaats om mijn been weer in de normale twaalf-jaar-oude-jongens-die-nog-moeten-rennen-en-fietsen-houding te draaien. Hij had zelfs een opblaasbare spalk bij zich om mijn loopgerij in die houding te fixeren. Hij had waarschijnlijk niet in de gaten dat ik met een gestrekte knie kon lopen noch fietsen. Dat gaf niets, want de eerste twaalf weken mocht ik toch niet op het gips staan.

Heelhuids boven aangekomen!

 Verbaasd kijk ik naar de spierwitte wolken. Een schapenkop knikt terug. Hoe goed kende ik mijn peetoom eigenlijk? Ik herinner me dat ik me nog een keer heb omgedraaid in de baarmoeder toen ik hoorde deze jonge arts en mijn moeders zus mijn peetouders zouden worden. Mijn bedje was gespreid, zeker als oudste kleinkind van zowel mijn moeders moeder als mijn peettantes moeder, mijn oma dus. Toen ik als zesjarige voor het eerst mijn handje bij hen op wilde houden, waren ze hem echter gesmeerd naar Nigeria. Om iets met ontwikkelingswerk te doen. Voorlichting geven over betere hygiëne, medische controles uitvoeren om kindersterfte terug te dringen en maatregelen treffen om uitdroging door diarree te voorkomen.
Hoe mijn oom en tante die voorlichting zelf precies interpreteerden, was mij niet helemaal duidelijk, maar toen ze jaren later naar Nederland terugkeerden hadden ze drie kinderen bij zich. Blanke kinderen, niet eens een paar hulpeloze vondelingetjes uit een arm Afrikaans land. Ik heb nooit een poging gewaagd mijn hand bij mijn peetouders op te houden, al reed daar tegen mijn ooms einde wel een auto overheen.
Op de dia’s die ze in en om hun Nigeriaanse woning hadden gemaakt, kon je zien hoe huisdieren, maar ook vee en grote reptielen, door de deurloze ingangen en glasloze ramen het huis binnenliepen dan wel kropen en zich daar tegoed deden aan alles wat eetbaar was. En niet eetbaar. Het schaap dat boven mij zijn kop opsteekt komt waarschijnlijk uit diezelfde omgeving.

 Tot twee kilometer voor Eindhoven blijven de eeuwige sneeuw en het schaap me volgen, slechts langzaam van gedaante veranderend. Korte herinneringen aan mijn oom komen en gaan, ze dringen niet diep door. In de laatste bocht voor het station verdwijnen ze, hoe toepasselijk, als sneeuw voor de zon. De laatste paarhonderd meter zie ik slechts een enorme lichtstraal die vanuit de hemel mijn cabine binnendringt. Niet verwonderlijk. Hoewel hij aan een zwarte ziekte – die hij heel bewust zijn longen heeft binnengezogen – is overleden, is hij voor anderen zijn hele leven een licht geweest. In Nigeria, voor zijn kleinkinderen, maar zeker voor diegenen die hij zijn hart en genezende handen had geschonken; de in een inrichting wonende mensen met het Syndroom van Down, waarvan velen hem hun hele leven hebben gekend.
Met gemengde gevoelens bereik ik Eindhoven. Op deze manier doodgaan is treurig, tegelijk is het een opluchting dat hij niet de lijdensweg van mijn vader heeft gekozen. Bewust of niet. Als ik de wolken mag geloven, en waarom zou ik ze niet geloven, is mijn peetoom nog heel goed in staat zijn licht te laten schijnen.

 Zo denkt het meisje dat ik bij de uitgang van het station bijna omver loop, er ook over. Uitbundig lachend wijst ze vooruit in het niets. ‘Hij gaat ook treinen kijken,’ zegt ze tegen haar moeder. Haar tanden staan scheef en haar lippen bewegen moeilijk maar lijken haar geen pijn te bezorgen. Haar ogenleden staan niet ver open en ze kijkt een beetje scheel. Om haar rechteronderbeen draagt ze een beugel. Onwillekeurig volg ik haar vinger. Ik denk een streep zonlicht te zien, maar dat moet gezichtsbedrog zijn. Hoe goed de zon ook aangestuurd wordt, om een hoekje kijken kan hij nog steeds niet. Pas bij de trap laat het meisje haar uitgestoken hand zakken. Ik zie nog net hoe ze met haar vingers een andere hand grijpt, een hand die ik niet kan zien.

Ik draai me om en ga naar huis. Sopms verliezen wonderen hun kracht als een vreemdeling ze probeert te doorgronden en dit is duidelijk niet voor mijn ogen bestemd. Lopend naar het parkeerterrein zie ik de trein vertrekken. Ik voel mijn ogen vochtig worden. Zolang er treinen rijden, is er hoop.

Monument op de dijk bij Moddergat

Een week lang van dorpje naar terp, naar meer dan wel zee en terug naar het dorp rijden in Friesland. En dat nog vakantie noemen ook. Als Esonstad geen locatie van Landal was, zou je het gewoon niet geloven. Het Lauwersmeer is nog de moeite waard als Nationaal Park, maar een gebied met meer kerken dan inwoners, wat heb je daar als stadse jongen nou te zoeken? Zeker als je bedenkt dat de bevolking bekend staat om zijn spreekwoordelijke koppigheid.

 Nou, je hoeft er helemaal niets te zoeken, je vindt het ongevraagd, overal waar je kijkt. Ruimte, enorm veel ruimte, geluid van vogels, het ruisen van de zee en het waaien van de wind. Wind die vanwege de open ruimte vrij spel heeft. Windkracht vijf noemen ze hier windstil, leuk voor een potje badminton achter in de tuin. Of kaatsen of wat ze hier ook spelen. Bossen kennen ze in Friesland niet, maar de schijnbaar achteloos geplaatste heesters of korte rijen bomen die hier tuinen en bermen sieren zijn allemaal zo karakteristiek, dat ze nooit een bos zouden vormen, al plaatste je er honderd bij elkaar. Als er in Friesland iets koppig is, dan zijn het de bomen!

 De bevolking van oude vissersdorpen als Paesens, Moddergat, Nes, Wierum en ga zo maar door, is juist uiterst vriendelijk en gastvrij. Ongevraagd wijst men je de mooiste dorpsgezichten en vertellen oude visserszonen bijpassende anekdotes over de rampen die het gebied in voorbije eeuwen over zich heen heeft gehad. Elk dorp herdenkt ten minste één storm of watersnood met een monument op de dijk. Elke familie is hier getekend door vissers die ooit zijn uitgevaren maar nooit zijn teruggekeerd. Vaak vergingen drie of vier generaties van één familie met dezelfde boot. Jongens van twaalf jaar tot en met overgrootvaders van zeventig. De tijd van het vissen op leven of dood is nu voorbij. De volgende ramp wordt waarschijnlijk veroorzaakt door de NAM, het gevolg van gasboringen op de Waddenzee.

Terpdorp Hegebeintum

 Waaraan zouden die fiere Friezen zo snel zien dat ik geïnteresseerd ben in hun verhalen? Dat ik een vreemdeling ben in deze streek. Natuurlijk, dorpsbewoners kennen elkaar en elkaars familie – vroeger was een gemeenschap vrijwel altijd familie – maar ik zou toch van een paar dorpen, zeg een kerk of acht, verderop kunnen komen? Dan zou mijn geschiedenis niet veel anders zijn dan de hunne en waren die verhalen mij bekend. Misschien komt het door dat wat op de lachspieren werkende mini-statief onder mijn camcorder en het om mijn rechterpols slingerende fototoestel. Maar ik ga toch echt niet de dijk op lopen zeulen met een reusachtige driepoot onder mijn arm alleen om te ontdekken dat die bij windkracht tien ook geen stabiele filmpjes met maximale vergroting – factor 40 – garandeert.

Bovenop de dijk

 Ik denk dat het aan die ietwat verdwaasde blik van de stadsbewoner ligt, die niet gewend is aan de ruime blik over de velden, de afstand tussen twee dorpen, waardoor de gemiddelde Fries ons er zo snel tussenuit pikt. De knikkende knieën van de nieuwbouwwijkverkenner die gewend is in acht windrichtingen mensen om zich heen te hebben en nu geen enkele houvast meer heeft. De kortzichtigheid van de betonbewonderaar die in een dijk het groene bankstel van zijn overburen herkent, maar er absoluut niet overheen durft te kijken. Want stel je voor dat het daar anders is. Dat natuurkundige wetten er niet gelden. Dat de zwaartekracht je voeten niet vanzelfsprekend op de aarde houdt en dat je zelf moet nadenken, eigen initiatief moet ontplooien om het hoofd boven water te houden.

 Een Fries moet het met medelijden aanschouwen en dan is een verhaal over oude tijden natuurlijk een welkome afleiding. De Fries vertelt de wolkenklimmer dat tegenwoordig alles gelukkig anders is, dat alles in regels en protocollen is vastgelegd, net als in de grote stad. Dat de zee is bedwongen en dat je nu gemakkelijk naar Ameland of Schiermonnikoog kunt  lopen of rijden, maar dat er vanuit toeristisch oogpunt nog veerboten varen. Dan wijst hij de hokjesgeest een mooi punt om de eeuwenoude kerk te fotograferen en raadt hij hem aan vooral Leeuwarden goed te bezichtigen. Prachtig hoe dat eruit ziet. Binnen de middeleeuwse stadsmuren.

Boorplatform bij Ameland

 Als de geveltoerist weer vertrokken is, klimt de Fries de dijk op. Hij staat een ogenblik stil bij het monument ter nagedachtenis aan een ramp met vele vergane schepen en verdronken vissers en kijkt dan uit over de Waddenzee. Ameland en Schiermonnikoog zinderen in het bewegende licht, voor hem zijn ze echter haarscherp te zien. Daar kan alleen een windkracht twaalf of hoger verandering in brengen. En dan nog alleen bij springvloed. Zijn oog blijft steken op het boorplatform dat het Wad tot een productiegebied van economisch belang zal ‘verheffen’. Hij vervloekt het ding nog een keer hardop en kijkt dan schuchter om zich heen om er zeker van te zijn dat zijn moeder het niet gehoord heeft. Zijn mond valt open van verbazing als hij een vreemdeling de dijk op ziet kruipen. Een rare snuiter met een fototoestel om zijn rechterpols en een filmcamera op een achterlijk klein statiefje in zijn linkerhand. Een asfaltplakker die vastbesloten is de wereld voorbij de dijken met eigen ogen te aanschouwen. Die wil weten of het gerucht, dat er eilanden bestaan die niet aan het land vastzitten maar er toch bij horen, waar is. Klaar om zelf te denken, eigen richting te kiezen en desnoods de zwaartekracht uit te dagen. Niet te stuiten. Koppiger dan een Fries.

Moddergat

De filmpjes van de heenreis en Moddergat:

De huisbaas bleek gelukkig geen steekmug, maar een dansmug. Zijn familie viel laat in de avond bij bosjes tegelijk van het plafond op de tafel en in je nek, waarschijnlijk om je ten dans te vragen. Helaas was de aanvrager meestal dood voordat ik haar aanbod kon aanvaarden. Een natuurlijke reflex op alle muggensoorten…

Gearchiveerd onder:Cultuur Tagged: esonstad, friesland, gas, gasboring, geschiedenis, historie, moddergat, mug, muggen, museum, vakantie, vissersdorp, wadden ]]> http://spoormachinist.com/2012/05/15/moddergat/feed/ 0 Mug 01 spoormachinist http://spoormachinist.com/2012/05/09/hoofdletter-a/ http://spoormachinist.com/2012/05/09/hoofdletter-a/#comments Wed, 09 May 2012 01:11:30 +0000 spoormachinist http://spoormachinist.com/?p=546 Lees verder →]]>  

Verhaal
Van verschrikking

 Verwarring verbijstering
Voeden verstomde vertwijfeling
Versneld vertraagde versplintering
Van vallende voorwerpen verwondingen
Vermoeden van veiligheid verdampt

 Verdoofden van Virm verlaten
Voertuig voor verklaring
Verbeten vlucht vragen
Voormalig voorzitter
Van Veiligheidsraad
Van Vollenhoven
Verantwoording
Verlossing
Verkeerd
Verlies
Verte
Val
VI
V

 Vandaag
Verwachting
Verandert visie
Voorkomen voorop
Veilig vervoeren
Vóór voordelig
Voorzien van
ATB-Vv

Esonstad, Anjum, Friesland 

Maandag 7 mei 2012. Een warme, zonovergoten dag begint in het zuiden des lands. Dezelfde dag ’s avonds; een warme, zonovergoten dag eindigt in het noorden des lands. Volgens de weersvoorspellingen wordt maandag 14 mei 2012 wederom een warme, zonovergoten dag in het noorden des lands. Volgens de verkeersvoorspellingen eindigt diezelfde maandag 14 mei als een warme, zonovergoten dag in het zuiden des lands. Tussen deze twee warme, zonovergoten dagen ligt mijn – korte – vakantie in Friesland, pal aan het Lauwersmeer. Volgens de laatste meteorologische metingen komt er de komende week echter niet veel zon aan te pas. De temperatuur in Anjum kan nog wel flink oplopen, maar dat zal slechts meetbaar zijn tijdens hevige regenval. Dat wordt dus zweten in een regenpak. Mijn favoriete buitensport op Dood van een paard vallen en Door twee tractoren uiteen gereten worden na.

Uitzicht vanuit mijn slaapkamer

Ach, we zien wel wat het wordt. Weersvoorspellingen houden tegenwoordig nog geen uur stand. Ons klimaat ziet er geen been meer in binnen twee tellen een andere koers te varen, een beetje zoals het CDA maar dan iets meer uit het radicale midden. Weliswaar vlogen de zwaluwen vanavond mijn broekspijpen binnen, maar ook in dat soort volkswijsheden geloof ik niet meer. Ik ben ook doodleuk van Dokkum rechtstreeks naar Anjum gereden, zonder mijn paspoort eerst in Bartlehiem te laten stempelen. Daar werd totaal niet op gereageerd. Ja, mijn neefje van acht moest overgeven zodra we het bungalowpark bereikten en ik ben zelf al een week of twee hooikoortserig verkouden, maar om nou te spreken van Elfstedenkoorts..!? Ken toch nog net?

Bij aankomst op het park heb ik direct kennis gemaakt met de hoofdbewoner van het pand. Aardige man, geen opvliegerig typ. Hij had niet veel tijd, want hij moest zijn kinderen van school halen. Zijn vrouw was namelijk op jacht. Maar hij beloofde me vanavond nog even een nachtshotje te komen halen. Druppeltje levensvocht om de moed erin te houden.
‘Neem je vrouw ook mee,’ zei ik toen hij op het punt stond te vertrekken. Hij aarzelde even.
‘Maar dan moet ik mijn kinderen óók meenemen, ik kan ze niet alleen thuis laten. Dan blijft er niets over van de kat, ze zuigen hem helemaal leeg.’
‘Dan neem je die toch ook mee, het is tenslotte vakantie.’
‘Als tante Jet uit de Eik op drie erachter komt,’ treurde de man met de breed uitwaaierende wenkbrauwen, ‘heb ik geen leven meer.’
‘Joh,’ zei ik om eraf te zijn. ‘Neem mee wie je wil, desnoods al je vrienden en je hele familie. Plek zat.

Ik ga een paar flessen wijn koud zetten. Het zou weleens gezellig laat kunnen worden vanavond.

Hoofdbewoner van het pand

Auke, succes!

Foute Keuze

Mijn naam is Auke Siebe Dirk
Ik ben vernoemd naar mijn oudoom Dirk Siebe
Een jongen die een verkeerde keuze heeft gemaakt
Koos voor een verkeerd leger
Met verkeerde idealen
Vluchtte voor de armoede
Hoopte op een beter leven
Geen weg meer terug
Als een keuze is gemaakt
Alleen een weg vooruit
Die hij niet ontlopen kan
Vechtend tegen Russen
Angst om zelf dood te gaan
Denkend aan thuis
Waar Dirk z’n toekomst nog beginnen moet
Zijn moeder is verscheurd door de oorlog
Mama van elf kinderen, waarvan vier in het verzet zitten
En een vechtend aan het oostfront
Alle elf had ze even lief
Dirk Siebe kwam nooit meer thuis
Mijn naam is Auke Siebe Dirk
Ik ben vernoemd naar Dirk Siebe
Omdat ook Dirk Siebe niet vergeten mag worden.

Auke (15)

Harmelen 2012

Harmelen 1962. Botsing tussen een intercity en een stoptrein. Grootste treinramp in de Nederlandse geschiedenis. Oorzaak: de machinist van de intercity reed met hoge snelheid voorbij een rood sein, nadat hij het voorafgaande gele sein door de dichte mist over het hoofd had gezien. Deze ramp had voorkomen kunnen worden door de aanwezigheid van een Automatische Trein Beïnvloeding. ATB was toen echter nog volop in ontwikkeling. Het werd na deze ramp wel versneld – tussen 1970 en 1992 – ingevoerd, want dit mocht in Nederland nooit meer gebeuren! Onder de 93 slachtoffers bevonden zich beide machinisten.

‘Machinist veroordeeld tot werkstraf van 240 uur.’

Arnhem 2006. Botsing tussen een goederentrein en een reizigerstrein. Oorzaak: de machinist van de goederentrein zag het rode sein niet tijdig genoeg omdat dit in een bocht hing. Twee passagiers raakten bekneld, vijftien anderen moesten naar het ziekenhuis. ATB-Vv had dit ongeval voorkomen, maar was nog in ontwikkeling. Justitie eiste een taakstraf van 150 uur wegens het veroorzaken van zwaar lichamelijk letsel. In september 2009 sprak de rechter de machinist vrij van rechtsvervolging vanwege de slechte zichtbaarheid van het sein. In april 2010 werd in hoger beroep opnieuw 150 uur werkstraf geëist. Een maand later, na vier jaar knagende onzekerheid, wordt de machinist definitief vrijgesproken.

Ziek van whisky en tabak

Rotterdam 2006. Botsing tussen een lege sprinter en een goederentrein. Oorzaak: de machinist van de sprinter passeert een rood sein in de veronderstelling dat dit sein bij een naastgelegen spoor hoort. De gevolgen voor de machinist blijken veel groter dan verwacht. De eigenaar van de lading – whisky en tabak – van de goederentrein wil geld zien. Aanvankelijk wilde justitie de machinist door de politierechter laten berechten wegens onvoorzichtig, onachtzaam, onoplettend rijgedrag en het belemmeren van het treinverkeer. De politierechter verwees de zaak echter door en de machinist moest zich in september 2008 verantwoorden voor de meervoudige strafkamer van de rechtbank.

‘De machinist van de passagierstrein die twee jaar geleden een zwaar treinongeluk bij Roosendaal heeft veroorzaakt, is donderdagmiddag veroordeeld tot 120 uur werkstraf. De straf is voorwaardelijk. De rechter vindt dat er geen bewijs is dat de machinist was afgeleid en zo de twee seinen heeft gemist. Wel heeft de 57-jarige machinist zich het ongeval erg aangetrokken en is hij met de VUT gegaan.’

Informatie-overdosis?

Amsterdam 2007. Botsing tussen een intercity en een lege trein. Oorzaak: de machinist keek naar het verkeerde sein. Hij bleek niet de enige te zijn. Op dezelfde plaats was al zes maal eerder een trein door het rood gegaan. In zes van de totaal zeven onterechte STS-passages zagen machinisten sein 438 als geldend voor hun trein, terwijl dit het slecht zichtbare sein 440 had moeten zijn. Onderzoek van de Inspectie toonde aan dat het sein niet volgens de regels geplaatst was. Dit sein zou als één van de eersten uitgerust worden met ATB-Vv.

Situatie in Eindhoven: Géén ATB-Vv!

Gelukkig kreeg ik net op tijd géén hartaanval...

Zwolle 2009. Zijdelingse botsing tussen een goederentrein en een reizigerstrein in Zwolle. Oorzaak: de machinist van de goederentrein was ten onrechte een slecht zichtbaar rood sein gepasseerd. In september 2010 wordt de rechtszaak tegen de machinist aangehouden, omdat er volgens zijn advocaat nogal wat ontbreekt in het onderzoek van het OM. In december 2010 volgt het rapport van de Inspectie, in het voordeel van de machinist. Op 19 april 2011 wordt hij uiteindelijk vrijgesproken. ATB-Vv had al deze ellende voorkomen.

De machinist heeft sinds het ongeval niet meer op de trein gezeten. Zijn contract bij het spoorvervoerbedrijf werd niet verlengd. Hij voelt zich door zijn werkgever aan de schandpaal genageld. Hij had bovendien niet verwacht voor de rechter te moeten verschijnen. De man is inmiddels touringcarchauffeur.

(Uit de Stentor)

“Het wordt een casinospel, het kan goed gaan of het kan slecht gaan’’

Barendrecht 2009. Bij Barendrecht botsen twee goederentreinen frontaal op elkaar. De ravage is enorm. De oplettende machinist van een passerende reizigerstrein weet een nog grotere ramp te voorkomen door zijn trein met maximale remkracht tot stilstand te brengen. Oorzaak: de machinist van een goederentrein passeerde – als gevolg van een hartaanval – een rood sein. Het ongeval had voorkomen kunnen worden door het sein te voorzien van ATB-Vv. De gevolgen voor de gewonde maar onschuldige machinist blijken enorm. Financieel nadert hij zijn faillissement.

De haan kraait de eerste keer

Harmelen 2012. Op 8 januari 2012 – precies 50 jaar na dato – onthult Pieter van Vollenhoven een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de grootste treinramp in Nederland tot nu toe. Hij maakt er tegelijk een gedenkplaats van voor alle hulpverleners en betrokken burgers die destijds niet goed opgevangen zijn en de ramp soms nog steeds niet verwerkt hebben.

Monument Harmelen

De haan kraait de tweede keer

Amsterdam 2012. Grootste treinongeval in vele jaren. Oorzaak: machinist reed, verblind door laagstaande zon, door een rood sein. Had voorkomen kunnen (lees: moeten) worden door ATB-Vv. Dit veiligheidssysteem was echter niet bij het sein geïnstalleerd omdat de doelstellingen van de Stuurgroep STS (50% reductie rood-seinpassages, 75% vermindering van de risico’s) – volgens prognoses en verrekend naar aantal STS-passages per miljoen treinkilometers – al gehaald waren. De kosten van méér seinen voorzien van ATB-Vv zouden niet opwegen tegen de baten. Vooral omdat niet te voorspellen bleek waar de volgende klap zou komen. Er vielen 42 zwaargewonden, één vrouw overleed aan de gevolgen van haar verwondingen.

De haan kraait de derde keer

De klap komt

Wat gebeurt er na deze laatste ramp? Waarschijnlijk niets. Het kan nog tientallen jaren duren voordat het nieuwe Europese veiligheidssysteem overal geïnstalleerd is. Tot die tijd rijden we op het Nederlandse spoor met een gecalculeerd risico. Die berekeningen zijn niet geheim en gemakkelijk op internet te vinden. In feite wordt daarmee de prijs van een mensenleven berekend. Daaraan afgemeten is het Nederlandse spoornet nog altijd één van de veiligste. Het aantal dodelijke slachtoffers valt ruim binnen de marges en hoeft niet per se nog verder teruggedrongen te worden. En mocht de massa bloed willen zien, dan is er altijd nog het Wetboek van Strafrecht. Daarin staat immers dat door rood rijden strafbaar is. Als de rust daarmee voor een tijdje terugkeert, blijkt het opofferen van een machinist de meeste treinmaatschappijen niet zo heel zwaar te vallen…

Harmelen 2037…

Harmelen 2062…

Welke kleur toont mijn sein?

O, rood! Net op tijd, dank je wel.

“Ik moet gewoon eerlijk zeggen… als de veiligheid ze ter harte gaat, is dit onbegrijpelijk, onbegrijpelijk.”

Welk sein is nu voor mij bestemd?

‘De machinist van de trein die vorig jaar door een watersportwinkel in Stavoren reed wordt vervolgd. Dat meldt het Openbaar Ministerie maandag. De 59-jarige man uit Goor wordt er van verdacht door nalatigheid het ongeluk te hebben veroorzaakt.’

Ehm, zou je niet eens gaan remmen?

‘De machinist van de trein die in juli 2010 een ravage aanrichtte in het Friese Stavoren, wordt niet vervolgd. Het ongeluk valt de 59-jarige man strafrechtelijk niet aan te rekenen, omdat er toen van alles mis was op en rond het spoor. Dat meldde het Openbaar Ministerie in Leeuwarden donderdag.’

Hallo treindienstleider? Ik ben zojuist kleurenblind geworden.

Heb je het warm?

Officier van justitie P. van de Rivière heeft gisteren voor de rechtbank in Haarlem een boete van 2500 gulden geëist tegen de 42-jarige machinist J. K.. Deze veroorzaakte op 25 juli van het vorig jaar bij Hoofddorp een botsing tussen de trein die hij zelf bestuurde en de intercity Den Haag-Amsterdam.

Heb je het koud? O, bedrijfsgevoelige informatie!

Multiple Choice?

Zou deze ook Whisky vervoeren?

 ”Dan ga ik wat anders doen, ministers moeten een onderzoek maar verbieden of stop zetten, dan liggen de zaken helder.”